dinsdag 6 oktober 2015

Kennisdialoog structuur (1) Mintzberg

Helaas heb ik door omstandigheden de kennisdialoog structuur (1) moeten missen. Hoe gaan we dit inhalen?
uiteraard door de literatuur en de materialen van de kennisdialogen door nemen!!!
Snel kwam ik erachter dat deze dialoog zou gaan over Mintzberg.

Mintzberg (2013) definieerd de structuur van een organisatie als de manier waarop het werk in afzonderlijke taken is verdeeld en de wijze waarop deze taken vervolgens worden gecoördineerd.

In het boek Organisatiestructuren van Henry Mintzberg staan de kerngedachten/structuren van wat vanuit onderzoek naar voren komt wat nodig is om een effectieve organisatie te ontwerpen.

Mintzberg onderscheidt 5 coördinatiemechanismen:

  1. Onderlinge aanpassing (kenmerk: informele communicatie, het vermogen van specialisten zich  aan te passen aan de veranderende omstandigheden)
  2. Direct toezicht (door leidinggevende of camera)
  3. Standaardisatie van werkprocessen
  4. Standaardisatie van resultaten (winst, efficiency)
  5. Standaardisatie van vaardigheden en kennis (chirurg e.d.)
  6. (Standaardisatie van normen) (goede doelen, kerken)

Zie ook dit YT video
Naarmate het werk complexer wordt, verschuift de coördinatiemechanismen van (1) onderlinge aanpassing via (2) direct toezicht tot (3), (4), (5) standaardisatie van vaardigheden om tenslotte terug te keren tot onderlinge aanpassing.

Mintzberg benoemt 5 onderdelen van een organisatie:
  1. strategische top (top-management)
  2. middenkader (middenkadermanagement, zoals teamleiders)
  3. technostructuur (standaardisatie en advisering, gebruikt informele communicatiekanalen)
  4. ondersteunende diensten
  5. uitvoerende kern


Technostructuur en ondersteunende diensten worden ook vaak 'staf' - 'stafdiensten' genoemd, terwijl de andere onderdelen de 'lijn' van de organisatie vormen.
De reden waarom organisaties zoveel in eigen beheer (ondersteunende diensten) hebben ipv outsourcing is de controle die zij willen uitoefenen, en niet afhankelijk willen zijn van andere organisaties.
Ook al toont het organogram de informele relaties niet, het geeft wel een nauwkeurig beeld van de arbeidsverdeling in een organisatie. Daarin zien we in één oogopslag (1) welke posities er bestaan in wel de organisatie, (2) hoe deze eenheden gegroepeerd zijn en (3) hoe de stroom van formeel gezag daartussen loopt.
De bovenstaande 5 theorieën op het functioneren van organisaties komen veelal in combinaties voor, zie onderstaande afbeelding.

De configuraties volgens Mintzberg (zie ook YT video waar dit plaatje uit komt)
Professionele taken zijn volgens Mintzberg complexe taken die zowel horizontaal (hiërarchisch) maar niet verticaal (uitvoering van werk gescheiden van zeggenschap en control) gespecialiseerd zijn. Volgens de behoeftenhiërarchie van Maslow (fysiologische behoeften, veiligheid en zekerheid, liefde en saamhorigheid, respect en status en als laatste zelfverwerkelijking) reageren mensen aan de top van deze hiërarchie positief op taakverruiming. Dankzij welvaart en betere scholing hebben meer mensen in de geïndustrialiseerde landen een hogere plaatst in de hiërarchie van Maslow bereikt.
Ook de omgeving heeft invloed op de organisatietypologie
De krachten die diverse onderdelen uitoefenen in een organisatie bepaalt de structurering tot een van de genoemde configuraties
Structurele configuraties:
  1. eenvoudige structuur (centraliseren door de strategische top)
  2. machinebureaucratie (de standaardisatie door de technostructuur)
  3. professionele bureaucratie (de uitvoerende kern probeert de invloed van management en staf zo klein mogelijk te houden)
  4. divisiestructuur (middenkader streeft naar autonomie)
  5. adhocratie (invloed van de ondersteunende dienst op besluitvorming door hun specialistische kennis)
Mintzberg besluit het boek met de opmerking dat de configuraties zoals hij ze benoemt eigenlijk niet bestaan, het zijn papieren configuraties, het is een theorie. De werkelijkheid is vele malen complexer en in vrijwel elke organisatie zijn de 5 krachten aan het werk.
In een onderwijsorganisatie is vooral behoefte aan een professionele bureaucratie, maar zij worden door externe controle (overheid) gedwonen tot bepaalde kenmerken van de machinebureaucratie wat hun prestaties niet ten goede komt.
Naast deze hybride vorm in een organisatie kan het ook zo zijn dat de verschillende onderdelen in een organisatie verschillende configuraties gebruiken.
Volgens Mintzberg kunnen we stellen dat hoe ingewikkelder het werk wordt, hoe meer een organisatie overgaat op standaardisering. Tegelijkertijd stelt Mintzberg dat in de praktijk de verschillende coördinatiemechanismen naast elkaar voorkomen, maar dat één coördinatiemechanisme overheersend is.

Het boek eindigt met een hypothese over de effectiviteit van organisaties: creativiteit
voor een effectieve structuur moet soms een nieuwe configuatie gecreëerd worden, een originele maar consistente combinatie van de ontwerpparameters en situationele factoren
Met uitzondering van 1 plaatje, komen alle afbeeldingen uit (de beeldbank behorende bij) het boek: Mintzberg, H. (2013). Organisatiestructuren. Amsterdam: Pearson.

Dankzij de Blog van JOULE 4 JOU   en de informatie op de Blog van LA3 heb ik mijzelf wegwijs kunnen maken in de theorie omtrent de typologie en zienswijze van Henry Mintzberg. Nu nog verder "bomen" om deze te koppelen aan de eigen organisatie.

dinsdag 29 september 2015

Kennisdialoog MLI Innovatie

De aftrap van dit LA3 had ik afgelopen maandag. Ik mocht samen met Julia en Dick een kennisdialoog organiseren betreffende "innovatie". Direct kwamen er een aantal vragen naar boven:
1. Wat is een kennisdialoog?
2. Hoe voer je een kennisdialoog?
3. Wat is een innovatie binnen een organisatie en hoe kan dit gestructureerd worden geïmplementeerd?
4. Wie is Rogers binnen innovatieprocessen?

Een kleine greep in mijn gedachtegang die naar boven kwam.
Om te beginnen ben ik in een aantal artikelen gedoken van Rogers om mijzelf verder te verdiepen.
In het boek Diffusion of Innovation heeft Everett Rogers beschreven welke patronen er zijn te ontdekken in de verspreiding van verschillende innovaties. Zijn conclusies heeft hij veralgemeniseerd waaruit vooral de rol van een "change agent" en het belang ervan naar voren komt.
Samen met Dicke en Julia hebben wij de kennisdialoog innovatie vorm mogen geven.










De definitie die Rogers (2003) geeft aan innovatie luidt als volgt: “An innovation is an idea, practice or object that is perceived as new by an individual or other unit of adaption”(p. 12). 
Het is een feit dat binnen het onderwijs innoveren vaak neer komt op het veranderen van het gedrag (Emst, A., 2012). De vraag is echter welke rol de change agent  heeft bij een dergelijke innovatie.
 
Een change agent is iemand van buiten het sociale systeem die de beslissingen omtrent de innovatie wil sturen en daarvoor vaak een opinion leader als hulp gebruikt. Ze promoten de innovatie en zijn volgens Rogers 'heterophilous' (p.329).
Daarnaast voorspelde Rogers dat met de opkomst van alle social media en de interpersoonlijke communicatiekanalen dat de adoptie van een innovatie sneller verloopt deze tijden. Twitter, Yammer, Facebook, LinkedIn etc. zijn van groot belang bij het verspreiden van innovaties. Echter zijn dit zwakke en minder hechte relatie. Deze zwakkere verbindingen zijn van goede waarde gezien het feit deze een brug kunnen slaan van informatievoorziening naar de mensen toe. Echter op al dit soort mediale sites is ook zichtbaar dat de rol van een change agent van groot belang is.
Daarnaast is er binnen het diffusieproces een belangrijke rol weggelegd voor een goede communicatie. Kies bij een innovatietraject zorgvuldig de juiste communicatiekanalen.

Op deze link vind je de producten die gebruikt zijn tijdens onze kennisdialoog. Daarbij staan de verschillende rollen centraal van innovator tot aan de laggards, de rol van de change agents en de koppeling naar de eigen organisatie van medecursisten.

dinsdag 15 september 2015

De start van LA3

In LA3 staat de rol centraal van de MLI-er als gesprekspartner/begeleider van collega’s bij veranderingen in de organisatie.  Succesvolle MLI-ers nemen vaak een medebepalende rol in bij onderwijsinnovatie in hun organisatie. Hun onderzoekende en op ontwikkeling gerichte houding speelt daarin een belangrijke rol. Net als  hun vermogen om aan te sluiten bij collega’s die (emotioneel) betrokken zijn bij veranderingen. Door hun persoonlijke houding en gespreksvaardigheid, zorgen zij mee voor draagvlak voor verandering. Zowel bij collega’s als leidinggevenden.
 
In LA3 is het de bedoeling dat ik niet meer kijk direct vanuit het primaire proces maar vanuit een meso-perspectief naar de veranderende onderwijsorganisatie en de rol die ik daarbij in zou moeten nemen. De kennisdialogen en skills die in LA3 aan de orde komen, ondersteunen jouw competenties om onderwijsvernieuwingen in jouw organisatiepraktijk te initiëren en begeleiden.
Voor LA3 dien ik 3 belangrijke zaken uit te voeren:

Deel 1. Innovatie-analyse van een innovatie binnen mijn organisatie
Deel 2. Kennisdialogen voeren en volgen
Deel 3. Gesprekstechnieken /Skills om bepaalde weerstand te doorgronden en oplossing voor te vinden.

Met de start van het eerste leerarangement in het tweede leerjaar van de Master Leren en Innoveren, ga ik weer verder met dit blog. LA3 gaat over het initiëren en begeleiden van onderwijsvernieuwingen. Door mijn rol als mediawijsheid initiator binnen onze opleiding erg fijn om handvatten te verkrijgen.
Voor mij valt er immers nog genoeg te leren over organisatiestructuren, -cultuur en innovatieverspreiding en power.

  1. wat houden de begrippen cultuur, structuur, power en innovatie in? 
  2. Hoe verhouden deze begrippen zich tot elkaar
  3. Op welke wijze zijn deze begrippen te interpreteren en te "linken" an mijn organisatie?
Een paar vragen die zoal bij mij naar boven komen.
Om mijzelf voor te bereiden voor de eerste bijeenkomst heb ik het artikel van Frank Guldenmond: Organisatorische structuur, cultuur en interactie en de mogelijke rol daarbij, voorbereid en doorgenomen.    

Door middel van kennisdialogen, gegeven door gevormde leerteams, worden de thema's innovatie, cultuur, structuur en power behandeld.
Al nadenkend over de innovatie en de collega's kom ik al tot een eerste idee:
  • de ingezette innovatie....professionele cultuur  
  • integreren op de afdeling mondzorgkunde ---> waar staan we en waar moet het naar toe ----> maar hoe en op welke wijze?
of.....is het beter iets anders te kiezen???

Daar ga ik nog maar eens goed over nadenken en brainstormen met collegae.